
Inhoud
Snel antwoord: Wanneer kwalificeer je als partner voor de erfbelasting?
Gehuwden en geregistreerd partners zijn altijd partners voor de erfbelasting. Ongehuwde samenwoners zijn partner als zij op het moment van overlijden ten minste zes maanden een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting hadden en in die periode op hetzelfde adres in de BRP stonden. Zonder contract is er een vijf jaar onafgebroken inschrijving nodig.
Wat is de juridische basis voor de erf- en schenkbelasting?
Hoewel veel mensen van zowel de erf- als de schenkbelasting hebben gehoord, is niet vanzelfsprekend dat men ook de juridische basis voor de belastingen weet.
De basis van de belastingplicht voor de erfbelasting ligt in de Successiewet 1956. Kort gezegd wordt er in de basis erfbelasting geheven over alles wat wordt geërfd van een inwoner van Nederland en schenkbelasting over alles wat wordt geschonken door een inwoner van Nederland.
Wat zegt de wet precies over partnerschap?
Het begrip ‘partner’ staat niet alleen in de Successiewet. Er bestaat ook een algemene regeling die voor de meeste andere belastingen geldt, zoals de inkomstenbelasting. Volgens die algemene regeling bent u partner als u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Bent u niet getrouwd, dan geldt u ook als partner wanneer u samenwoont met een meerderjarige, u beiden op hetzelfde adres staat ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP, of een vergelijkbare buitenlandse registratie) en u bovendien een notarieel samenlevingscontract hebt. Deze algemene regeling geldt voor het hele kalenderjaar zodra aan de voorwaarden wordt voldaan: trouwt u bijvoorbeeld pas in december, dan telt u voor dat belastingjaar toch al als partner.
In de Successiewet wordt dit gespecificeerd. Naast het evidente kwalificeren van gehuwden als partners, zijn er in deze wet nog twee opties voor ongehuwden. Uiteraard geldt bij beide opties het vereiste van meerderjarigheid en een gezamenlijke inschrijving op hetzelfde woonadres, al staat hier wel specifiek benoemd dat geen bloedverwantschap in rechte lijn mag bestaan (dus ouder-kind band). Vervolgens dient voor de optie bij ongehuwde samenwoners mét een notarieel samenlevingscontract uit dat samenlevingscontract een wederzijdse zorgverplichting voort te vloeien en van de gezamenlijke inschrijving op hetzelfde woonadres dient sprake te zijn voor ten minste zes maanden voorafgaand aan het overlijden en twee jaren voorafgaand aan het schenken. Er is daarnaast ook een optie voor ongehuwde samenwoners zónder notarieel samenlevingscontract om toch te kwalificeren als partners voor de Successiewet. Hiervoor dient men ten tijde van het overlijden of schenken voor vijf jaren onafgebroken ingeschreven te staan op hetzelfde adres in de BRP. Daarbij is partnerschap voor de Successiewet momenteel slechts mogelijk met één persoon tegelijk.
Welke gevolgen heeft partnerschap?
Het kwalificeren als partner is voor zowel de schenk- als de erfbelasting van belang voor zowel de tariefgroepindeling als de toepasbare vrijstellingen als de fictiebepalingen.
Zo kunnen partners gebruik maken van de partnervrijstelling in de erfbelasting (€828.035 in 2026). Daarbij geldt voor zowel de schenk- als de erfbelasting de lagere tariefgroep I (10% tot € 158.669 en 20% over het meerdere in 2026).
Praktijkvoorbeeld
Een stel dat drie jaar samenwoonde zonder notarieel contract, vroeg ons om advies in het kader van hun estate planning. Zonder contract zouden zij pas na vijf jaar onafgebroken inschrijving op hetzelfde adres kwalificeren als partner voor de Successiewet, dus op dat moment zou dat nog twee jaar duren.
Wij hebben geadviseerd om niet op die termijn te wachten, maar meteen een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting te laten opstellen. Daarmee gold voortaan de kortere route: partnerschap na zes maanden in plaats van na vijf jaar.
Ruim een jaar later overleed een van de partners onverwacht. Omdat het samenlevingscontract op dat moment al langer dan zes maanden bestond, kwalificeerde de achterblijvende partner alsnog als partner voor de erfbelasting. Dankzij de partnervrijstelling en de lagere tariefgroep I bleef de erfbelasting beperkt tot een fractie van wat verschuldigd zou zijn geweest als overige verkrijger.
Had het stel gewacht tot de vijfjaarstermijn, dan was het onverwachte overlijden ruim voor die termijn gevallen en was er geen partnervrijstelling geweest. Dit voorbeeld laat zien dat tijdig advies over het samenlevingscontract een aanzienlijk financieel verschil kan maken.
Hoe kan Port Sight Tax u helpen?
Of u nu gaat samenwonen, trouwen, of al jaren een relatie hebt: wij denken graag met u mee over wat uw partnerschapsstatus betekent voor de erf- en schenkbelasting, en over het tijdig op orde brengen van een samenlevingscontract. Neem gerust contact met ons op voor een oriënterend gesprek.
Disclaimer: Dit artikel is bedoeld als algemene informatievoorziening en vormt geen juridisch of fiscaal advies. Neem voor uw specifieke situatie altijd contact op met een belastingadviseur.
Veelgestelde vragen over dit onderwerp
Ja, als u op het moment van overlijden of schenken vijf jaar onafgebroken op hetzelfde adres in de BRP stond ingeschreven en aan de overige voorwaarden voldoet.
Nee. Bij een schenking tussen samenwoners met een notarieel contract geldt in plaats daarvan een termijn van twee jaar.
Anouk Lobé
Anouk leest een fiscale structuur zoals anderen een landkaart: ze ziet meteen waar de routes samenkomen. Haar achtergrond in fiscaal recht levert de juridische diepgang, haar analytisch vermogen het overzicht.
Vrijblijvend Adviesgesprek
Meer weten over dit onderwerp? Boek een gratis consult met een van onze specialisten.


