Snel antwoord: Wat is fiscaal de beste overnamestructuur?
Dat hangt af van uw positie. Verkopers hebben doorgaans voorkeur voor een aandelentransactie (deelnemingsvrijstelling). Kopers profiteren vaker van een activa/passiva-transactie (hogere afschrijvingsbasis). De fiscale analyse bepaalt mede de uiteindelijke prijs.
Inhoud
Fiscaal optimaal verkopen of kopen? Wij structureren uw deal.
De M&A-fiscalisten van Port Sight Tax denken vanaf dag één met u mee, van structuurkeuze tot closing. Neem vrijblijvend contact op voor een eerste gesprek.
Neem contact op
Een bedrijfsovername is een van de meest ingrijpende financiële beslissingen die een ondernemer kan nemen. Of u nu koopt of verkoopt: de fiscale structurering van de deal kan het verschil maken van tienduizenden — of zelfs honderdduizenden — euro's.
In dit artikel leggen de M&A-fiscalisten van Port Sight Tax uit welke belastingen een rol spelen bij een bedrijfsovername, welke structuren u kunt kiezen, en waarop u als koper of verkoper fiscaal moet letten. We behandelen de activa/passiva-transactie, de aandelentransactie, de fiscale due diligence, de financiering en de aansprakelijkheid.
1. Twee structuren, twee fiscale werelden
Bij een bedrijfsovername zijn er twee hoofdstructuren:
- De activa/passiva-transactie: de koper verwerft (een deel van) de bezittingen en schulden van de onderneming.
- De aandelentransactie: de koper verwerft de aandelen in de vennootschap die de onderneming drijft.
Deze keuze heeft vergaande gevolgen voor vennootschapsbelasting, btw en overdrachtsbelasting — voor zowel koper als verkoper.
2. De activa/passiva-transactie: fiscale gevolgen
Vennootschapsbelasting bij de verkoper
De gerealiseerde boekwinst — het verschil tussen verkoopprijs en fiscale boekwaarde van de overgedragen activa — is belast met vennootschapsbelasting in het jaar van overdracht (19% tot € 200.000; 25,8% daarboven). Let ook op de desinvesteringsbijtelling bij eerder genoten investeringsaftrek.
Vennootschapsbelasting bij de koper
De koper activeert de verworven activa voor de werkelijk betaalde prijs en mag daarop fiscaal afschrijven. Goodwill: maximaal 10% per jaar. Overige bedrijfsmiddelen: maximaal 20% per jaar. Gebouwen: tot de WOZ-waarde als bodemwaarde.
Btw: voortzettingsvereiste
In beginsel is geen btw verschuldigd bij de overdracht (art. 37d Wet OB 1968), mits de koper de onderneming voortzet. Leg dit schriftelijk vast in de koopovereenkomst. Bij overdracht van een bedrijfspand kan een herzieningsverplichting ontstaan over de resterende herzieningstermijn.
Overdrachtsbelasting bij onroerend goed
Overdracht van een Nederlands bedrijfspand is belast met overdrachtsbelasting (10,4% in 2024). Onder voorwaarden is de samenloopvrijstelling van toepassing. De staatssecretaris heeft deze vrijstelling ook goedgekeurd voor onroerende zaken die onderdeel zijn van een bedrijfsoverdracht in de zin van art. 37d Wet OB.
Praktijktip
Zorg altijd voor een gedetailleerde allocatie van de koopprijs over de afzonderlijke activa. Dit is bepalend voor de afschrijvingsbasis van de koper én voor de overdrachtsbelasting op een overgedragen pand.
3. De aandelentransactie: fiscale gevolgen
Deelnemingsvrijstelling voor de verkoper
Als de verkopende vennootschap ten minste 5% van de aandelen houdt, is de verkoopwinst vrijgesteld van vennootschapsbelasting (deelnemingsvrijstelling). De vrijstelling geldt ook voor earn-outbetalingen en garantie-aanpassingen van de prijs. Let op: verkoopkosten zijn dan evenmin aftrekbaar (rechtstreeks oorzakelijk verband-criterium, HR 7 december 2018).
Gevolgen voor de koper
De koper activeert de aandelen voor de kostprijs. Nadeel: geen afschrijving op de in de vennootschap besloten stille reserves. Toekomstige dividenden en verkoopwinst zijn via de deelnemingsvrijstelling wel onbelast. Aankoopkosten zijn niet aftrekbaar voor zover zij in rechtstreeks oorzakelijk verband staan met de aankoop.
Fiscale eenheid: verbreking en sancties
Als de doelvennootschap deel uitmaakt van een fiscale eenheid Vpb met de verkoper, verbreekt deze eenheid bij de aandelenlevering. Let op art. 15ai Wet Vpb: vermogensbestanddelen die in de voorafgaande zes jaar geruisloos zijn overgedragen binnen de fiscale eenheid moeten worden opgewaardeerd naar werkelijke waarde. Maak contractuele afspraken over de financiële gevolgen hiervan.
→ Verdieping: zie ons artikel 'Due diligence onderzoek bij een bedrijfsovername' voor een volledig overzicht van de fiscale risico's die de koper bij een aandelentransactie overneemt.
4. Fiscale due diligence: onmisbaar bij elke overname
De fiscale due diligence is het onderzoek waarmee de koper de fiscale toestand van de doelvennootschap in kaart brengt. Het is een van de meest waardevolle investeringen in het overnameproces: ontdekte risico's kunnen leiden tot een lagere koopprijs, specifieke vrijwaringen of — in uitzonderlijke gevallen — het afblazen van de deal.
Wat onderzoekt een fiscale due diligence?
- Vennootschapsbelasting: aangiften, aanslagen, boekenonderzoeken, compensabele verliezen
- Omzetbelasting: naheffingsrisico's, pro-rata aftrek, btw-positie van vastgoed
- Loonheffingen: kwalificatie arbeidsrelaties (zzp'ers), aandelenopties, onkostenvergoedingen
- Fiscale eenheid: aansprakelijkheden voor belastingschulden van andere groepsmaatschappijen
- Belastinglatenties: tijdelijke verschillen commercieel vs. fiscaal
- Transfer pricing: zakelijkheid van intercompany-transacties en documentatie
- Overdrachtsbelasting: eerdere vastgoedoverdrachten
Navorderings- en naheffingstermijnen
De Belastingdienst kan gedurende vijf jaar naheffen (twaalf jaar voor buitenlandse elementen). De vrijwaringsduur in de koopovereenkomst moet hier minimaal op aansluiten.
5. Belastinglatenties: impact op de waardering
In de commerciële balans van de doelvennootschap kunnen belastinglatenties zijn opgenomen. Dit zijn tijdelijke verschillen tussen de commerciële en fiscale waardering van activa of passiva.
- Passieve latentie (verplichting): een actief is commercieel hoger gewaardeerd dan fiscaal — in de toekomst is nog belasting verschuldigd. Voorbeeld: bedrijfspand commercieel € 70, fiscaal € 50 → passieve latentie van circa € 5 bij 25,8% Vpb.
- Actieve latentie (vordering): de vennootschap heeft compensabele verliezen die naar verwachting kunnen worden benut.
Het niet of onjuist meenemen van belastinglatenties in de onderhandeling leidt tot een onjuiste waardering van de doelvennootschap. Een degelijke fiscale DD brengt deze latenties volledig in kaart.
6. Financiering van de overname: renteaftrekbeperkingen
Earningsstripping (art. 15b Wet Vpb)
Rente is niet aftrekbaar voor zover het saldo van verschuldigde en ontvangen rente meer bedraagt dan 24,4% van de gecorrigeerde winst (EBITDA) of meer dan € 1.000.000 per jaar. Niet-aftrekbare rente kan worden doorgerold naar volgende jaren.
Renteaftrekbeperking verbonden lichamen (art. 10a Wet Vpb)
Bij een acquisitielening van een verbonden partij is de rente in beginsel niet aftrekbaar, tenzij de koper de dubbele zakelijkheidstoets of de compenserende heffingstoets doorstaat.
Fiscale eenheid als optimalisatieinstrument
Als de koper na de overname een fiscale eenheid Vpb aangaat met de doelvennootschap, kan de rente op de acquisitielening worden afgezet tegen de operationele winsten van de doelvennootschap — binnen de grenzen van de earningsstripping-regels.
7. Fiscale aansprakelijkheid: vrijwaringen en garanties
Bij een aandelentransactie erft de koper de fiscale history van de doelvennootschap. Fiscale aansprakelijkheidsrisico's moeten contractueel worden afgedekt.
Hoofdelijke aansprakelijkheid fiscale eenheid
Als de doelvennootschap deel uitmaakte van een fiscale eenheid Vpb of btw, is zij hoofdelijk aansprakelijk voor de belastingschulden van die eenheid over de periode van deelname. Voor de btw geldt een 'verlengde' aansprakelijkheid na beëindiging van de eenheid — te voorkomen door tijdige schriftelijke melding aan de Belastingdienst.
Aanbevolen contractuele bepalingen
- Fiscale vrijwaring voor alle belastingen over de pre-closing periode (minimaal vijf jaar)
- Specifieke vrijwaringen voor geïdentificeerde DD-risico's
- Bepalingen over de verdeling van de Vpb-last binnen de (voormalige) fiscale eenheid
- Afspraken over het meegeven van compensabele verliezen aan de doelvennootschap
- Verplichting tot tijdige melding van beëindiging fiscale eenheid btw
Warranty & Indemnity-verzekering
Een W&I-verzekering dekt claims van de koper bij schending van garanties — inclusief fiscale garanties — rechtstreeks bij de verzekeraar. Dit vermindert de post-closing afhankelijkheid van de verkoper en maakt deals soms mogelijk die anders zouden stranden op garantiediscussies.
8. Earn-out en koopprijsaanpassingen
Earn-outbetalingen (afhankelijk van toekomstige prestaties) vallen bij een aandelentransactie onder de deelnemingsvrijstelling, zowel bij de verkoper als de koper. Rente wegens te late betaling van een earn-out valt er buiten. Leg in de koopovereenkomst expliciet vast dat earn-outbetalingen als koopprijsaanpassing worden behandeld.
9. Checklist: fiscale aandachtspunten bij uw bedrijfsovername
- Kies bewust voor activa/passiva of aandelen op basis van een fiscale analyse voor beide partijen.
- Voer een fiscale due diligence uit om verborgen risico's, latenties en aansprakelijkheden te identificeren.
- Analyseer de renteaftrekbaarheid op de acquisitielening (earningsstripping, art. 10a Wet Vpb).
- Controleer de fiscale eenheid-positie van de doelvennootschap (Vpb en btw).
- Bespreek de behandeling van compensabele verliezen: achterlaten of meegeven?
- Neem uitputtende fiscale vrijwaringen en garanties op in de koopovereenkomst.
- Overweeg een W&I-verzekering voor afdekking van fiscale claims na closing.
- Betrek tijdig een gespecialiseerde belastingadviseur.
Port Sight Tax helpt u de fiscaal optimale deal te structureren
De M&A-fiscalisten van Port Sight Tax begeleiden kopers én verkopers bij transacties van alle omvangen — van familiebedrijven tot middelgrote groeibedrijven.
Onze diensten:
- Fiscale structurering (activa/passiva of aandelen)
- Tax due diligence en vendor due diligence
- Begeleiding bij fiscale garanties en vrijwaringen
- Financieringsstructuur en renteaftrekoptimalisatie
- Communicatie met de Belastingdienst
Neem vrijblijvend contact op met ons M&A-team voor een eerste gesprek.
Veelgestelde vragen over dit onderwerp
Bij een activa/passiva-transactie koopt u specifieke bezittingen en schulden, en mag u direct fiscaal afschrijven op de aangekochte activa. Bij een aandelentransactie neemt u de volledige fiscale geschiedenis van de vennootschap over. Voor de verkoper is een aandelentransactie vaak voordeliger vanwege de deelnemingsvrijstelling; voor de koper biedt een activa-deal doorgaans meer afschrijvingsruimte.
Bij een aandelentransactie erft de koper alle fiscale risico's uit het verleden — denk aan naheffingen, onjuist gekwalificeerde arbeidsrelaties of aansprakelijkheden vanuit een voormalige fiscale eenheid. Een fiscale due diligence brengt deze risico's in kaart vóór de closing, zodat u ze kunt meenemen in de onderhandeling over de koopprijs of contractueel kunt afdekken via vrijwaringen.
Niet automatisch. De earningsstrippingmaatregel beperkt renteaftrek tot 24,4% van de EBITDA (met een drempel van € 1 miljoen). Daarnaast kan art. 10a Wet Vpb de aftrek blokkeren bij leningen van verbonden partijen. Een goede financieringsstructuur — en eventueel een fiscale eenheid met de doelvennootschap — kan de aftrekbaarheid aanzienlijk verbeteren.
Geschreven door:
Richard Bierlaagh
Tax Partner
Richard is al meer dan 10 jaar actief in de fiscale wereld. Met ervaring bij Big Four kantoren en actief als auteur.
Contact opnemen
Vrijblijvend Adviesgesprek
Meer weten over dit onderwerp? Boek een gratis consult met een van onze specialisten.
Boek een afspraak
In 1 min. geregeld
